PDA

View Full Version : SOS - Thuốc nhỏ mũi - nguy hiểm



meCo&Vit
05-13-2008, 11:03 AM
Mình mới đọc trên dân trí ,thấy hay nên pot lên đây.
Thuốc nhỏ mũi: Càng dùng càng hại
Các loại thuốc co mạch sẽ làm giảm tính đàn hồi của mạch máu trong niêm mạc mũi, làm hư hệ thống màng nhầy dẫn tới bệnh viêm mũi do thuốc.
(Dân trí) - “Dùng lâu dài thuốc trị nghẹt mũi, bệnh nhân sẽ ngày càng lệ thuộc vào thuốc hoặc bị viêm mũi do thuốc. Trong trường hợp này, phải xử lý bằng ngoại khoa (đốt cuốn mũi dưới)mới có kết quả”, PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Dinh, nguyên Giám đốc Viện tai mũi họng T.Ư cảnh báo.


Dùng tới 1.000 lọ Naphazolin!?

Cháu N.V. T 10 tuổi, nặng 56kg (Quảng Ninh) đến phòng khám TMH bệnh viện đa khoa Hồng Hà vì ngạt mũi. Mẹ cháu cho biết cháu đã dùng tới trên 1.000 lọ Naphazolin, kết quả là hiện nay, mũi cháu không thở được nếu không có Naphazolin.

Còn cháu N.H. L, 3 tuổi, nặng 16kg (Hà Nội) đến khám vì ngạt, tắc mũi và chảy mũi xanh mùi hôi. Trong 3 năm qua, mỗi khi L bị ngạt mũi là mẹ cháu mua Otrivin nhỏ. Thời gian đầu, thuốc có tác dụng tốt, cháu rất dễ thở nhưng thời gian gần đây, việc nhỏ mũi không mang nhiều hiệu quả, chị mới đưa con đi khám thì phát hiện con bị viêm xoang.

TS Dinh cảnh báo, các loại thuốc nhỏ mũi gây co mạch như Ephedrin, Phinol, Naphazolin, Oxymetazolin... ngày càng trở nên quen thuộc với nhiều người. Bệnh nhân vô tư nhỏ thuốc mỗi lần thấy mũi khịt khịt, tắc mũi, thời gian sử dụng thường từ nhiều tháng đến vài năm mà không lường được những hậu quả sau này.

“Nhiều bà mẹ rất thích dùng những loại thuốc này vì nó có tác dụng tức thì. Trẻ khi bị nghẹt mũi được nhỏ thuốc thở sẽ dễ dàng hơn, và mũi thông được từ 6 - 10 tiếng. Tuy nhiên, sau tác dụng của thuốc giảm dần, nếu vẫn dùng liều ban đầu sẽ không có hiệu quả. Do vậy, bệnh nhân sẽ phải tăng liều hoặc thay bằng thuốc mạnh hơn”, TS Dinh nói.

Thuốc nhỏ mũi chỉ giải quyết phần "ngọn"

Khi viêm, cuốn mũi có thể nở to ra, chèn ép toàn bộ khe thở, gây hiện tượng ngạt tắc mũi. Đây cũng là lý do khiến nhiều bà mẹ dùng thuốc co mạch để giúp con thông mũi. Họ không biết, các thuốc co mạch chỉ là loại thuốc dùng tạm thời để chữa triệu chứng, không phải là thuốc trị bệnh, không giải quyết tận gốc cơ chế sinh bệnh.

Nếu dùng thuốc này trong thời gian lâu hoặc nhiều lần, không những không giảm ngạt mũi mà còn dẫn đến ngạt mũi nhiều hơn trước khi dùng thuốc. Vì thuốc làm giảm tính đàn hồi của mạch máu trong niêm mạc mũi, làm hư hệ thống màng nhầy - lông chuyển, nên đáp ứng của niêm mạc mũi đối với thuốc ngày càng giảm, tạo nên “bệnh viêm mũi do thuốc ngạt mũi kéo dài.

Như vậy, sau mỗi lần nhỏ thuốc, thời gian tác dụng ngày càng ngắn lại, số lần nhỏ thuốc ngày càng tăng, gây nên vòng luẩn quẩn tai hại. Do đó thời gian nhỏ thuốc không nên quá 7 ngày. Nếu lạm dụng thuốc co mạch, dùng kéo dài cho dù ngày vài lần, mỗi lần vài giọt thì sau vài tuần liên tục, thuốc sẽ giảm dần hiệu quả và tai hại hơn sẽ càng gây nghẹt mũi.

Trong trường hợp đã bị viêm mũi do thuốc hoặc quá lệ thuộc vào thuốc, việc điều trị rất khó khăn, phải xử lý bằng ngoại khoa mới có kết quả, chẳng hạn như đốt cuốn mũi dưới bằng điện hoặc bằng laser, cắt bỏ cuốn dưới một phần hoặc toàn bộ.

Có nhiều nguyên nhân gây nên ngạt mũi, tuỳ từng nguyên nhân sẽ có phương pháp giải quyết khác nhau. Vì thế khi bị ngạt mũi, cần phải xác định nguyên nhân rồi mới dùng thuốc. Đừng tự tiện dùng thuốc, bệnh sẽ ngày càng trầm trọng và kéo dài hơn. Nên đến bác sĩ chuyên khoa TMH để được khám và xác định bệnh, tránh để kéo dài.

Khi trẻ bị ngạt mũi mà chưa xác định được nguyên nhân, cha mẹ tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc co mạch để nhỏ cho bé. Tốt nhất dùng nước muối sinh lý (NaCl 0,9%) để nhỏ, rửa mũi hàng ngày. Nó có tác dụng rửa mũi, làm cho dịch mũi loãng ra và giúp niêm mạc mũi trở lại trạng thái bình thường. Có thể nhỏ 4 - 5 giọt vào một bên mũi rồi hút sạch, ngày làm 2 - 4 lần. Chú ý không bơm nước mạnh quá vào mũi để khỏi chảy xuống họng, nhất là với trẻ sơ sinh vì dễ gây sặc. Loại này hoàn toàn không gây hại gì, có thể dùng lâu dài.

Ngoài ra có thể dùng các loại xịt Sterimar (nước biển phun sương). Nó cũng có tác dụng làm cho niêm mạc mũi trở lại bình thường; có nhiều nguyên tố vi lượng như bạc, kẽm (giúp kháng viêm), đồng, mangan (chống dị ứng). Dạng phun sương nên có tác dụng làm sạch các rỉ mũi, tăng cường dẫn lưu dịch, loại bỏ các vảy ở trong mũi... Dùng trong viêm mũi xuất tiết, sau các thủ thuật ở mũi, sau nạo VA, sau cầm máu mũi... Loại thuốc này hoàn toàn vô hại, có thể dùng lâu được.

meCo&Vit
05-13-2008, 11:04 AM
Bài thứ 2:
Thuốc nhỏ mũi - Cẩn thận với trẻ dưới 7 tuổi

Chỉ nên dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tại thời điểm đưa trẻ đi khám bệnh.
(Dân trí) - Không chỉ đơn giản là nhỏ để giúp thông mũi mà loại thuốc này còn có thể gây những ảnh hưởng nặng nề, thậm chí tử vong nếu dùng quá liều hoặc không đúng chỉ định.
>> Ngộ độc thuốc nhỏ mũi ở trẻ nhỏ
>> Thuốc nhỏ mũi: Càng dùng càng hại


90% ngộ độc do nhỏ quá liều

PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Dinh, nguyên Giám đốc Bệnh viện Tai Mũi Họng T.Ư cảnh báo, những ảnh hưởng của thuốc nhỏ mũi, nhất là các thuốc co mạnh rất nặng nề, đặc biệt là với trẻ em.

Hiện tuy chưa có nhiều thống kê liên quan đến tình trạng ngộ độc thuốc nhỏ mũi, nhưng từ kinh nghiệm, thực tiễn khám, bác sĩ Dinh cho biết, các ca ngộ độc thuốc nhỏ mũi khá nhiều, thường rơi vào những trẻ dưới 3 tuổi (chiếm 90%) do nhỏ quá liều và không đúng chỉ định.

Trước đó, thống kê tại Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM, từ năm 1994 - 2000 đã tiếp nhận 71 ca ngộ độc thuốc nhỏ mũi.

Với trẻ em, khi thời tiết thay đổi rất hay bị ngạt mũi, chảy nước mũi, nhiều bậc cha mẹ chưa tìm nguyên nhân để điều trị, đã vội mua các loại thuốc dùng tại chỗ để nhỏ mũi để trẻ dễ thở. Không chỉ cha mẹ, mà nhiều bác sĩ cũng kê các loại thuốc này để giảm tình trạng ngạt mũi.

Thuốc có hiệu quả rất nhanh nên được các bà mẹ “tín nhiệm” và dễ dẫn đến lạm dụng. Hiện nay tình trạng lạm dụng thuốc co mạch đang ngày càng nhiều do chưa hiểu rõ tác dụng và tác hại. Thuốc co mạch có hoạt chất là Xylometazoline 0.05% - 0.1% (biệt dược Otilin, Otdin, Coldi-B…). Đây chỉ là thuốc tạm thời giảm nghẹt mũi, tạm thời giảm triệu chứng khó chịu, có tác dụng hỗ trợ, không phải là thuốc trị bệnh, không giải quyết tận gốc cơ chế sinh bệnh.

Dù cảnh báo nhiều nhưng không ít bà mẹ vẫn lạm dụng thuốc này để nhỏ cho trẻ.

Gặp hoạ mới… tỉnh

Đến giờ, khi con đã được hơn 1 năm tuổi, chị Hồng ngõ 6, đường Chiến Thắng, Hà Đông vẫn không khỏi ân hận khi nghĩ tới “sự cố” xảy ra với cậu con giai đầu lòng.

Chị sinh con vào tháng 7, trời nóng nực, bức bối. Em bé của chị không may bị viêm mũi cấp khi mới được 24 ngày tuổi. Vội đưa con đi khám tại khoa Tai - Mũi - Họng BV Nhi T.Ư, bác sĩ đã kê thuốc xịt muối biển và Naphazoline.

Đọc hướng dẫn sử dụng Naphazoline dù thấy không an toàn với trẻ nhỏ, nhưng lo lắng tình trạng bệnh của con, cộng với tin tưởng thầy thuốc nên chị vẫn dùng theo đúng chỉ dẫn, thậm chí có phần thấp hơn.

Được khoảng 3 tháng, thấy con có dấu hiệu hắt hơi, chảy mũi trong nhiều, chị lại bê y nguyên đơn thuốc cũ để chữa cho bé. Chẳng may vào đúng hôm nhà có giỗ, khách khứa đông đúc, chị không để ý tới việc nhỏ mũi cho con mà dặn người giúp việc làm thay. Đến chiều, thấy con ngủ lơ tơ mơ, không sâu rồi bé có vẻ mệt, chị nghĩ đơn giản là do hôm nay khách khứa đông, hơi người nhiều khiến bé mệt. Nhưng con cũng không chịu ti, lúc này, chị mới đưa vội con đến bệnh viện. Thì ra, người giúp việc đã nhỏ đến 6 - 7 lần thuốc thuốc Naphazoline cho cháu, khiến bé bị lịm đi, ngộ độc ở mức độ nhẹ.

“May mà cấp cứu kịp thời, không xảy ra hậu quả nghiêm trọng, nếu không, mình sẽ ân hận cả đời. Hiện mình không dám tự ý “dờ” tới các loại thuốc này mà chỉ dùng muối sinh lý nhỏ cho bé”, chị Hồng nói.

Dùng không đúng cách - hại nhiều hơn lợi

“Thuốc nhỏ mũi có thể gây nên ngộ độc nguy hiểm không kém các tình trạng ngộ độc thuốc đường uống khác, thậm chí là tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời”, BS Dinh cảnh báo.

Bệnh nhi ngộ độc thuốc nhỏ mũi thường nhập viện 30 phút đến 6 giờ sau khi sử dụng thuốc, với các triệu chứng lơ mơ, hôn mê, mất phản xạ, ức chế trung tâm hô hấp…

Theo các bác sĩ, để tránh các tai biến do ngộ độc thuốc co mạch, nhất là loại Naphazoline, không nên cho trẻ dưới 7 tuổi dùng thuốc này. Trên thực tế, đã có những cháu bé dùng Naphazolin bị ngộ độc dẫn đến tử vong. Vì vậy, tuyệt đối không dùng cho trẻ em dưới 3 tuổi. Dùng thuốc không nên kéo dài 10 ngày.

Ngoài ra, nhóm thuốc co mạch dùng co mạch kéo dài sẽ ảnh hưởng tới tim mạch đặc biệt bệnh cao HA, gây viêm mũi quá phát phải can thiệp như đốt cuốn mũi phẫu thuật; gây viêm xoang, viêm tai giữa, viêm phế quản, viêm phổi...

“Cha mẹ cần phân biệt, nhận biết rõ các nhóm thuốc co mạch để sử dụng cho con đúng cách nhất, vì mỗi loại có những chỉ định khác nhau, tránh tình trạng lạm dụng gây ra những hậu quả nghiêm trọng kể trên”, BS Dinh cảnh báo.

meCo&Vit
05-13-2008, 11:10 AM
Bài 3 :
Ngộ độc thuốc nhỏ mũi ở trẻ nhỏ


Ảnh chỉ có tính chất minh họa.
Bé Võ Minh Hạnh (TPHCM), 2 tháng tuổi bị nghẹt mũi không bú được và khó ngủ. Xót con, mẹ cháu lấy thuốc trị nghẹt mũi có sẵn trong nhà để nhỏ. Nhưng khoảng hơn 2 tiếng sau, chân tay cháu bỗng lạnh ngắt, môi tím tái, người lừ đừ phải đưa đi cấp cứu.


Tại Bệnh viện Nhi đồng I, bác sĩ cho biết, bé bị ngộ độc thuốc nhỏ mũi Naphazoline.



Bác sĩ Trưởng khoa nội tổng quát 1 Bệnh viện Nhi đồng I Nguyễn Thị Kim Thoa cho biết, thuốc nhỏ mũi co mạch được dùng phổ biến ở Việt Nam là Naphazoline, có tên là Rhinex 0,05%, Nasoline 0,05% không được dùng cho trẻ dưới 7 tuổi.



Tuy nhiên, qua thực tế tại Bệnh viện Nhi Đồng I cho thấy, ngộ độc thuốc nhỏ mũi co mạch thường xảy ra ở trẻ từ 1 tháng đến 3 tuổi. "Người nhà tự ý dùng thuốc nhỏ mũi cho trẻ nhưng không biết chỉ cần nhỏ 2 giọt là đã đủ gây ngộ độc cho trẻ nhỏ. Vì thuốc giới hạn tuổi sử dụng, nếu sử dụng sai sẽ có tác dụng phụ nguy hiểm", bác sĩ Hoa đánh giá.



Trẻ bị ngộ độc thuốc nhỏ mũi co mạch sau 30 phút đến 2 giờ sử dụng. Các biểu hiện cho thấy trẻ bị ngộ độc là vã mồ hôi, tay chân lạnh, nhanh chóng rơi vào trạng thái lừ đừ, hôn mê, thở yếu. Thậm chí có những dấu hiệu nặng như ngưng thở từng cơn, nhịp tim không đều. Những triệu chứng trên có thể dẫn đến tai biến nghiêm trọng nếu trẻ không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.



"Trẻ em rất hay gặp chứng nghẹt mũi. Nhưng đa số các bà mẹ do không biết cách chăm sóc nên thường tự ý điều trị nghẹt mũi theo kinh nghiệm hay mua thuốc không toa. Điều này rất nguy hiểm", bác sĩ Thoa cảnh báo.



Xử trí đúng khi trẻ bị nghẹt mũi bằng biện pháp thông mũi như sau:



Đối với trẻ nhỏ, làm sạch mũi bằng bấc sâu kèn:



1. Dùng khăn giấy mềm, dai, để làm bấc sâu kèn. Đặt vào hốc mũi để thấm ướt dịch mũi, sau đó lấy ra và đặt lại một bấc sạch. Lập lại các bước này cho đến khi sạch mũi.



2. Nếu trẻ bị nghẹt nhiều, nên sử dụng dung dịch nhỏ mũi là nước muối sinh lý 0,9% làm loãng dịch mũi để dễ dàng làm sạch mũi: nhỏ 1 đến 2 giọt nước muối sinh lý vào từng lỗ mũi, chờ vài phút, sau đó làm sạch mũi. Làm thông mũi 2-3 lần/ngày và trước khi cho trẻ bú, ăn.



Ngoài ra, cũng cần tăng cường nước uống và dinh dưỡng đầy đủ cho trẻ. Chỉ sử dụng kháng sinh khi có ý kiến của bác sĩ. Không nên dùng miệng để hút mũi trẻ vì sẽ lây lan thêm mầm bệnh cho trẻ.



- Đối với trẻ lớn: hướng dẫn trẻ hỉ sạch mũi từng bên đúng cách. Dùng một ngón tay bịt một lỗ mũi, hỉ mũi bên kia và tiếp theo làm ở bên mũi còn lại. Tuyệt đối không nên để trẻ hỉ mũi thật mạnh cả 2 bên vì động tác này làm tăng đột ngột áp lực trong tai, dễ gây rách màng nhĩ.

Minon-Tuti
05-13-2008, 11:43 AM
Cảm ơn meco&vit . Bài viết rất hữu ích

mekhanhchip
05-13-2008, 12:37 PM
tớ là 1 điển hình về sử dụng thuốc xịt mũi, ngày còn là sinh viên tớ bị ngạt mũi, tớ đã mua thuốc COLI B về sử dụng, mới đầu thấy hiệu nghiệm, vì sau mỗi lần ngạt mũi là tớ dùng loại đó. Kết quả bây giờ là tớ đã viêm đa xoang và chuẩn bị mổ mũi . Hy vọng sẽ không có ai mắc sai lầm như tớ nữa .