Làm gì khi con buồn vì những mất mát

Chúng ta đau buồn bất cứ khi nào chúng ta có một mất mát cho dù những mất mát đó lớn hay nhỏ.

Đau buồn diễn ra khi chúng ta nhớ tới một người đã mất hoặc một thứ gì đó đã mất và chúng ta mong muốn người đó quay trở lại hoặc mong muốn tìm lại được những thứ đã mất. Đau buồn là một phản ứng bình thường. Cả người lớn và con trẻ đều trải qua cảm xúc này. Đôi khi người lớn nghĩ rằng con trẻ không cảm thấy buồn đau, nhưng trên thực tế các em bé cũng có cảm xúc này. Trẻ có nhiều mất mát - như mất đồ chơi mà bé yêu thích, chia tách khỏi bố mẹ, một người thân trong gia đình qua đời, chuyển đến nhà mới hoặc chuyển trường. Để trẻ điều chỉnh những mất mát này theo hướng tích cực, chúng ta cần có khả năng nói chuyện với trẻ về cảm xúc đau buồn.

Trẻ phản ứng với sự mất mát khác với người lớn.

Các em bé ở lứa tuổi tiền học đường (Từ 3 đến 5 tuổi) không hiểu được tính vĩnh cửu của sự mất mát (ví dụ như khi người thân qua đời, thì bé không hiểu được rằng bé mãi mãi không bao giờ nhìn thấy người đó nữa.) Bé thường tìm kiếm những gì đã mất. Bố mẹ có thể nhẹ nhàng nhắc nhở bé rằng người đó đã đi xa rồi.

Các bé ở lứa tuổi tới trường (từ 6 tới 8 tuổi) thường cảm thấy mình có trách nhiệm với những mất mát. Bé thường có xu hướng tập trung xem lần cuối cùng bé đã làm gì khiến đồ đạc (hoặc người thân) mất. Lúc này, bạn cần đảm bảo với con rằng bé không phải chịu trách nhiệm bởi những mất mát đó xảy ra ngoài tầm kiểm soát của con - ví dụ như cái chết.

Tìm hiểu các dấu hiệu thể hiện sự đau buồn phổ biến.

Mỗi đứa trẻ đều có những nỗi buồn riêng. Tuy nhiên, chúng ta có thể quan sát thấy một số dấu hiệu chung ở trẻ. Điều quan trọng là chúng ta biết rằng không phải lúc nào trẻ cũng buồn vì sự mất mát đó, và nếu bé cảm thấy buồn đau nhưng bé vẫn sẽ chơi. Chơi thường là cách trẻ bộc lộ cảm xúc của mình.

Khi có mất mát, trẻ có thể:

Gặp vấn đề trong khi ngủ (như gặp ác mộng, mơ nói, hoặc kinh hoàng vào ban đêm.)

Ăn kém.

Học sút.

Bám chặt lấy bố mẹ.

Có những thụt lùi - như đái dầm trở lại hoặc mút ngón tay.

Có những dấu hiệu như đau đầu hoặc đau học.

Có nhiều cảm xúc xung đột với nhau trong cùng một thời điểm.

Trên đây là danh sách mẫu về các hành vi mà con bạn có thể thể hiện khi bé đau buồn. Bạn biết rõ con mình hơn ai hết. Con bạn sẽ thể hiện những dấu hiệu riêng khi bé đau buồn hoặc căng thẳng.

Giúp con học cách chia sẻ những cảm xúc buồn đau

Thành thật với trẻ về những mất mát trong gia đình. Nếu thành viên trong gia đình chuyển đi xa hoặc qua đời, bạn hãy thành thật với con. Con trẻ thường biết nhiều hơn chúng ta tưởng. Khi chúng ta không trung thực với con, chúng sẽ ít chia sẻ các cảm xúc của chúng với chúng ta.

Đảm bảo con trẻ có những thông tin chính xác về sự mất mát. Nếu cha mẹ ly dị, hay con vật yêu quý của bé chết, bé cần hiểu rằng bé không phải là người phải chịu trách nhiệm về những đổ vỡ này.

Hãy lắng nghe con khi con chia sẻ với bạn một mất mát mà bé gặp phải. Hoàn toàn chú ý đến con, đừng chú ý tới những thứ khác. Lắng nghe các cảm xúc của con. Tránh đưa ra lời khuyên quá sớm. Hầu hết, trẻ cần thời gian để nói về những mất mát và mọi người hiểu các cảm xúc của trẻ.

Hãy để con biết rằng bạn chấp nhận mọi cảm xúc của con. Các cảm xúc đó là những phản ứng tự nhiên và thông thường khi chúng ta mất mát và mọi người không cần phải kìm nén cảm xúc. Bạn càng khuyến khích con chia sẻ các cảm xúc với bạn, bé càng có khả năng kiểm soát và giải quyết những cảm xúc này.

Sáng tạo trong việc giúp con giải quyết với sự mất mát

Có hàng triệu cách giúp con bạn diễn đạt các cảm xúc mất mát. Bạn hiểu rõ con bạn nhất và bạn có để giúp bé chọn những cách phù hợp với bé. Dưới đây là một số ý tưởng có thể có hiệu quả đối với con.

Một số trẻ thích viết. Sẽ rất có lợi cho trẻ khi bạn khuyến khích bé viết những câu chuyện kể về sự mất mát của bé hoặc viết thư cho một người nào đó kể về sự mất mát này. Bé có thể chia sẻ các câu chuyện với bạn hoặc đọc thư cho người nào đó nghe.

Một số trẻ thích vẽ. Bạn có thể khuyến khích con vẽ để thể hiện các cảm xúc của mình. Bạn có thể sử dụng bức tranh đó để nói với con bạn về sự buồn đau mà bé thể hiện trong đó.

Một số trẻ thích nghe nhạc và nhảy theo điệu nhạc. Bạn và con bạn có thể cùng nhau biến tấu một bài hát nào đó hoặc tự tạo ra một điệu nhảy để biểu lộ sự mất mát. Nếu có thể, bạn hãy thâu lại những bài hát biến tấu này để về sau bé có thể nghe lại. Sau đó, nếu con bạn muốn, bạn có thể chia sẻ những bài hát nàycho người khác.

Một số trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi làm một cuốn album ảnh hoặc một chiếc hộp để lưu giữ những vật kỷ niệm. Bạn hãy giúp con cất giữ ảnh hoặc cất các kỷ vật vào một chiếc hộp. Bé có thể tiếp tục sưu tầm ảnh hoặc kỷ vật. Với cách này, trẻ có thể lưu giữ các kỷ niệm và bé có thể chia sẻ với một người nào đó mà bé tin cậy.

Khuyến khích trẻ sáng tạo tìm ra các cách để biểu lộ cảm xúc mất mát.

Dạy con giải quyết các cảm xúc giận dữ

Con trẻ có thể cảm thấy tức giận khi bé mất mát một thứ gì đó. Tức giận là một cảm xúc lành mạnh có thể làm cả bạn và con hoang mang. Đôi khi, khi chúng ta hoang mang bởi cơn giận của con, chúng ta thường nói rằng con không được làm như vậy "Con đừng giận cha con. Bố con yêu con mà."

Điều quan trọng cần nói với con là nổi giận cũng không sao cả. Chúng ta cần tìm ra những cách an toàn giúp con biểu lộ cơn tức giận và giải quyết với những cảm xúc này.

Để con bạn biết rằng bạn chấp nhận cơn tức giận của con và bé có thể nói chuyện với bạn về điều đó.

Cho con biết rằng có nhiều cách tốt để biểu lộ sự tức giận. Bé có thể chơi một trò chơi nào đó, vẽ một bức tranh thể hiện sự tức giận, viết chuyện và/hoặc kể với bạn hoặc với một người mà bé tin cậy.

Chấp nhận các cảm xúc tức giận của con. "Mẹ thấy con tức giận khi con lại phải đổi trường mới. Vậy con có thể nói với bố mẹ về điều đó."

Giúp con phát triển các cách giải quyết. Cho con cùng tham gia trong việc tìm ra những cách mà bé có thể làm để giải quyết sự mất mát.

Chúng ta không thể bảo vệ trẻ khỏi những mất mát, nhưng chúng ta có thể giúp con tìm cách giải quyết những mất mát đó.

Giúp con hiểu rằng cùng một lúc có nhiều cảm xúc khác nhau là điều bình thường. Con trẻ cảm thấy thất vọng khi chúng giận một người mà chúng yêu thương. Sau khi người đó bỏ đi hoặc qua đời, trẻ thường có nhiều cảm xúc lẫn lộn. Trẻ có thể giận người đó, yêu thương người đó và cảm thấy buồn khi chẳng bao giờ bé nhìn thấy người đó nữa. Bạn hãy nói với con rằng cùng một lúc có nhiều cảm xúc lẫn lộn như vậy là điều bình thường. Bạn có thể vừa thương vừa giận một người nào đó.

Quan sát các dấu hiệu đau buồn của con nhưng cần sự giúp đỡ của các chuyên gia. Mặc dù đau buồn là một cảm xúc bình thường đối với sự mất mát, nhưng đôi khi trẻ cần sự giúp đỡ của các chuyên gia tư vấn. Dưới đây là một số dấu hiệu cần đến sự giúp đỡ của các chuyên gia.

Con bạn liên tục từ chối việc muốn chia sẻ bất kỳ một suy nghĩ hay cảm xúc với bạn.

Con bạn tìm cách làm tổn thương bé hoặc người khác.

Con bạn từ chối ở với bạn hoặc với một người mà bé tin cậy.

Con không muốn chơi với bạn bè nữa.

Con bắt đầu dùng thuốc và rượu.

Con đột ngột thay đổi các hành vi (như đột ngột đánh mọi người).

Bạn lo lắng và nghĩ con bạn cần sự giúp đỡ về chuyên môn.

Nỗi buồn đau trong gia đình

Nỗi buồn đau của một thành viên sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ gia đình.

Nếu con bạn buồn đau, nỗi buồn này sẽ ảnh hưởng đến bạn, những đứa con khác và các thành viên gần gũi với gia đình bạn. "Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ"

Nếu bạn đau buồn về một mất mát nào đo, con bạn cũng sẽ bị ảnh hưởng. Tất cả chúng ta đều có mất mát, và chúng ta cần tìm cách giải quyết lành mạnh. Người lớn không cần che giấu nỗi đau buồn của mình - nhưng người lớn có thể trở thành một tấm gương tốt để con trẻ noi theo khi họ có những cách giải quyết lành mạnh.

Hãy thành thật nói với con rằng bạn đang buồn, đang giận, cô đơn,...Điều này giúp bé hiểu rằng trong gia đình bạn, mọi người có thể chia sẻ cảm xúc của mình.

Đừng mong đợi con trẻ quan tâm đến các nhu cầu tình cảm của cha mẹ. Thay vì vậy, bạn hãy nói với con bạn hãy gặp những người có thể hỗ trợ bé (đó có thể là các thành viên khác trong gia đình, một người bạn,...). Điều này giúp bé tìm kiếm sự giúp đỡ từ người khác.

Mọi chuyện vẫn ổn nếu cả bạn và con đều đau buồn cùng một thời điểm. Khi gia đình gặp mất mát, mọi người đều phản ứng như vậy. Khi các thành viên trong gia đình có thể chia sẻ các cảm xúc của mình với người khác và chấp nhận cảm xúc của mỗi người, như vậy mọi thành viên sẽ kiểm soát nỗi buồn đau tốt hơn.

Mọi chuyện vẫn tốt đẹp nếu như mọi người cảm nhận về sự mất mát theo cách khác nhau. Điều quan trọng là có được người khác tôn trọng và chấp nhận cảm xúc của mình hay không. Không có cách cảm nhận mất mát nào là sai cả, và tất cả các cảm xúc đều là bình thường và mọi người đều cần biểu lộ tất cả các cảm xúc đó. Chỉ có khi nào chúng ta biết rõ cảm xúc của mình, chúng ta mới có thể giải quyết được những cảm xúc đó.

Bạn có thể tìm kiếm sự giúp đỡ cho chính bản thân bạn. Bạn không cần phủ nhận các cảm xúc và nhu cầu của chính bạn. Khi bạn tìm kiếm sự giúp đỡ, tức là bạn đã nói với con rằng con cũng có thể tìm kiếm sự giúp đỡ.

Tiến sĩ Elizabeth Park, tốt nghiệp khoa Nghiên cứu Cá nhân và Gia đình tại đại học Delaware.

Nguồn: Đại học Delaware.

Biên dịch: Ngô Thu Hiền

Set as favorite

Bookmark

Email This

Comments (0) Add Comment