Tuần trước đại diện hội phụ huynh tôi tham gia buổi sinh hoạt với chủ đề : Xin Lỗi - học cách xin lỗi. Tôi cũng sưu tầm trên mạng nhưng đã biên tạp theo chủ đề và lứa tuổi các cháu. Xin pót lên để quý phụ nhuynh tham khảo . Sinh hoạt với Chủ đề : Xin lỗi – Học cách xin lỗi I . XIN LỖI LÀ GÌ? Hàng ngày chúng ta vẫn thường nghe xung quanh sử dụng cụm từ “ Cám ơn – Xin lỗi””. Đó là cung cách giao tiếp văn minh, lối ứng xử lịch sự đơn giản , nhẹ nhàng. Ở đây chúng ta chỉ bàn tới hai từ “ Xin lỗi” và “Học cách xin lỗi” để làm sao sử dụng nó hợp lý và có ý nghĩa nhất. Xin lỗi là sự công nhận chúng ta đã làm một điều sai trái hay dù là một lời nói vô tình, một hành động nông nổi , một cử chỉ không đẹp làm bản thân hoặc người xung quanh thấy không vừa lòng. Ngay từ khi chỉ mới bi bô tập nói, chắc hẳn ai trong chúng ta luôn được nghe người lớn hàng ngày thường nói đến hai từ “Xin lỗi “(ông /bà Xin lỗi cháu, Cha/me Xin lỗi con ...) Lớn lên một chút chúng ta thường được gia đình và nhà trường dạy cách ứng khi giao tiếp với mọi người xung quanh. Tùy vào độ tuổi mà các bậc phụ huynh đưa ra cách sử sự, xưng hô và giải thích để chúng ta hiểu rõ điều đúng điều sai và tại sao một lời “Xin lỗi “ là cần thiết. Ở trường thì “Xin lỗi thầy/cô / các bạn” Về nhà Xin lỗi ông/bà, cha /mẹ, Anh/chị …và biết nói “Xin lỗi” với tất cả các mối quan hệ xung quanh Tuy nhiên xã hội ngày càng phát triển kèm theo văn hoá con người cũng phát triển về mọi mặt và tiếp thu các vấn đề của xã hội rất nhanh. Có trường hợp phát triển theo chiều hướng tốt, có trường hợp theo chiều hướng xấu. Nhưng theo tôi, văn hoá ứng xử ngày nay của giới trẻ có lẽ đang theo chiều hướng xấu nhiều hơn”. Bài học từ bé là thế được gia đình, nhà trường quan tâm dạy dỗ, theo dõi sát sao nhưng khi lớn lên xem ra trong xã hội hiện nay của chúng ta, nhất là “ngôn ngữ tuổi teen” đã bị biến đổi từ chữ viết đến câu nói và những từ rất có ý nghĩa đó đã bị rất nhiều người lãng quên hoặc cố tình sử dụng sai. Dân gian có câu "học ăn, học nói, học gói, học mở". Hẳn là trong đời, bạn từng mắc sai lầm hoặc có những lời nói hành động đáng ra không nên thì chúng ta vô tình , đôi khi là cố ý tạo ra . Vậy bạn có nói lời xin lỗi và nói như thế nào? Tùy vào lứa tuổi , tùy vào hành động và đối tượng để chúng ta nói rằng “đã biết lỗi ”nhưng ở đây chúng ta bàn xét về những điều cơ bản và chung nhất thì có thể chia ra một số cách thể hiện sự “hối hận” và thay thế hai từ “ xin lỗi” như sau : “Tôi xin lỗi”: Là từ ngữ thường xuyên nhất, đơn giản nhất , dễ sử dụng và thẳng thắn nhất khi chúng ta nhận thấy và người đối diện hiểu ngay. Hoặc có thể dung những câu tương tự hay đại khái như : xin bạn hãy tha thứ, bỏ qua cho tôi … “Tôi đã phạm sai lầm”: Chưa hẳn chúng ta đã có lời nói hay hành động nào đó sai trái với người xung quanh mà có thể do chúng ta hành động đẫn đến bất lợi cho chúng ta. “Tôi không phải là người hoàn hảo”: – là con người chúng ta không giống cái máy để được lập trình chính xác , chúng ta có suy nghĩ, có cảm xúc và tình cảm. Có khi một sơ xuất nho nhỏ chúng ta có thể hành động sai cho chính chúng ta hay ảnh hưởng tới ai đó nhưng ở mức độ nào đó chưa cần nói một lời “xin lỗi”. “Tôi không cố ý” Một sự việc khách quan, vô tình mà chúng ta có thể làm sai dẫn tới kết quả không tốt và đây là cách giải thích nhưng người đối diện biết rằng chúng ta đã nhận ra sai lầm. Trong cuộc sống chúng ta không chỉ nhận lỗi bằng lời nói , đôi khi chỉ là một cái nắm tay, một ánh mắt, một nụ cười (hay là cười trừ) cũng đủ người đối diện hiểu rằng chúng ta đã nhận ra sai lầm. Hơn nữa cũng tùy thuộc và hoàn cảnh, điều kiện, tuổi tác mà đưa ra lời “xin lỗi” , cách thể hiện “xin lỗi ” hợp lý nhất. II. HỌC CÁCH XIN LỖI. Nói lời xin lỗi hoặc thể hiện hành động xin lỗi thì không khó , nhất là khi chúng ta đã quen, đã hiểu biết phân biệt đúng , sai và biết đây là cung cách giao tiếp văn minh, lối ứng xử lịch sự với những lời "cảm ơn", "xin lỗi" nhẹ nhàng, ai trong chúng ta chẳng thích. Nhưng ban đầu khi chưa quen hoặc chưa hiểu rõ mình nên thể hiện thế nào đối với trường hợp này, với hoàn cảnh kia….thì chúng ta phải tìm hiểu, phải đọc và nói chính xác là phải tập, phải học phải thể hiện bằng hành động cụ thể không phải chỉ đọc , hiểu nghe trên lý thuyết. Tuy nhiên , bản thân ta lại không làm được như vậy? vì e dè ư, vì ngại nói ư, chưa quen hay vì cho rằng không cần thiết thể hiện mình kiểu Tây như vậy?... Đừng nghĩ rằng những cụm từ dễ thương này khó khăn quá, xa xỉ quá. Từ kinh nghiệm bản than tôi thấy ngay tại Thành phố của chúng ta những câu nói “cảm ơn", lời "xin lỗi” thường được sử dụng như một câu cử miệng , giao tiếp hàng ngày và chúng ta có thể nghe bất kỳ nơi đâu . Những những nơi công cộng cho tới các khu hành chính, hay những môi trường mang tính giáo dục cao như các trường học. Ở đó, những người phục vụ đều còn rất trẻ nhưng đều thể hiện cách giao tiếp ứng xử rất văn minh. Tôi còn nhớ có lần ở ga tàu điện ngầm vì vội vàng chạy cho kịp tàu nên tôi đã đụng phải một cô gái, theo thói quen tôi dừng lại nói lời “xin lỗi”. Nhưng điều mà tôi không ngờ là cô gái đó cũng cười và nói với tôi “tôi cũng xin lỗi bạn”, mà rõ ràng là lỗi tại tôi. “Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”…và thể hiện cách ứng xử giữa con người với con người. Bạn đừng quan tâm người khác có nói với mình hay không, vì tôi tin họ không nói với bạn lúc đó nhưng họ sẽ nói với những người khác Cũng từ đó tôi thấy điều đó rất thú vị nếu ai cũng biết cách hành xử hợp lý thì chúng ta sẽ có rất nhiều người bạn, mang tính nhân văn cộng đồng rất cao. Góp phần làm đẹp cho xã hội. Mong rằng mọi người hãy dùng các từ này nhiều hơn. Tôi thấy nó có rất nhiều tác dụng, nhiều người khi giao tiếp với tôi, khi nghe tôi dùng các từ này họ thường đồng ý với quan điểm của tôi đưa ra và thậm chí có lần tôi còn được khen là lịch sự khi sử dụng mấy từ "có cánh" đó. Theo tôi, chúng ta nên sử dụng một cách kiên trì các từ này để những người “tiết kiệm” nó phải xem xét lại mình” Ban đầu chúng ta chưa quen có thể tập bằng nhiều cách ví dụ như : Khi chúng ta làm điều gì sai với ba/mẹ rất dễ dàng để nói ra vì gia đình luôn thông cảm, yêu thương nhưng nếu lỗi đó chúng ta cảm thấy quá nặng nề biết rằng có thể bị trách mắng, la rầy chúng ta có thể viết vào 1 tờ giấy “ cho con xin lỗi" kèm theo điều bạn muốn nói - thật là dễ dàng đúng không? Nhưng có khi phải thốt ra với một ai đấy, ta thường cảm thấy "nghẹn nghẹn" trong cổ họng và e dè, ngại ngùng. Xin lỗi là sự công nhận chúng ta đã làm một điều sai trái - dù đấy là một lời bình phẩm vô tình, một hành động nông nổi hay một cử chỉ không đẹp. Bằng lời xin lỗi, chúng ta muốn đưa ra thông điệp như sau: "tôi cảm thấy vô cùng ân hận và giày vò vì việc mình đã làm. Mong bạn hãy tha thứ cho tôi !. Cũng chính vì điều này mà khi xin lỗi, chúng ta thường cảm thấy bản thân quá... "nhỏ nhoi", thấp bé", rằng xin lỗi là dấu hiệu của sự yếu đuối, của sự mất quyền lực và để cho nguời khác cười mình. Chúng ta cần tập cách hạ bớt cái tôi của mình và có thể tự an ủi rằng "nhân vô thập toàn", không có ai trên cuộc đời này dám vỗ ngực tự hào là mình hoàn hảo cả. Cho nên, việc bạn sẵn lòng nhận lỗi lầm, đối diện thẳng thắn với nó và hành động để đưa mọi việc vào trật tự tốt đẹp như cũ, cho thấy nguồn sức mạnh tinh thần lớn lao và cá tính tuyệt vời của bạn. Bạn bè (người thân, đồng nghiệp, cha mẹ v.v...) sẽ không đánh giá thấp những nỗ lực của bạn. Ngược lại, họ sẽ đánh giá bạn cao hơn, mở rộng lòng hơn cho sự tha thứ và bỏ qua đàng sau quá khứ những niềm đau, nỗi buồn từ sai lầm đó. Nên xin lỗi vào lúc nào? Trong bất cứ trường hợp nào đi nữa, câu xin lỗi cần phải được thực hiện càng sớm càng tốt, để chứng tỏ sự thiện chí của bạn. Nếu cứ chần chừ biện hộ cho rằng bạn không cần xin lỗi vì chẳng có lỗi chi cả, hoặc bạn sẽ xin lỗi với một số điều kiện từ đối tượng, thì e rằng bạn đang làm vấn đề rắc rối thêm. Hãy nhớ lại những chi tiết sau đây để bạn hiểu rõ sự cần thiết và khẩn cấp của một lời xin lỗi: - Bạn đã phát biểu một câu nói gì đấy không được duyên dáng, êm tai cho lắm và bạn đã nhìn thấy nét đau đớn ngạc nhiên trên khuôn mặt người ấy? Như vậy là bạn đã làm tổn thương bạn mình không ít! - Ðã có ai la hét, gằn giọng, hạ bệ bạn bằng những ngôn từ không trau chuốt chưa? Hẳn bạn sẽ không ưa thích gì, thậm chí bực bội nữa là khác. Vậy mà bạn đã làm điều ấy cho người thân yêu của mình, thật đáng trách biết bao! Một số người có tâm hồn nhạy cảm hơn những người khác. Ðiều mà bạn cho là nhỏ nhoi lại có sự tác động rất lớn đến cuộc sống của họ. Hoặc khi đôi bên tranh cãi nhau, ai cũng cố đưa ra những lời nói "nặng ký" nhất để giành chiến thắng, và bạn nghĩ rằng "kẻ kia" phải hạ mình xin lỗi bạn mới đúng. Vấn đề cần bàn ở đây không phải là việc bạn có chủ ý làm người khác tổn thuơng, thất vọng, đau đớn hay không, mà là việc bạn đã gây ra "tội ác" ấy, dù bạn thật sự "vô tội". Bằng bất cứ gịá nào, bạn hãy xin lỗi và nói cho người ấy hiểu, rằng bạn không cố ý làm một việc xấu như vậy. Xin lỗi sớm trong trường hợp này chứng tỏ bạn rất dũng cảm và nhanh nhạy, còn hơn là khi bị "dồn đến mức đường cùng" rồi mới tỏ thái độ ân hận muộn màng, thì lời xin lỗi sẽ không còn giá trị lớn nữa. Phải tự hoàn thiện bản thân Biết xin lỗi là nét sống lành mạnh của một con nguời có lòng tự trọng và biết chia sẻ với cảm xúc của những người khác. Tuy nhiên, việc lạm dụng từ "xin lỗi" quá thường xuyên sẽ bớt đi nét đẹp vốn có của nó. Nếu bạn xin lỗi mà cứ tiếp tục phạm sai lầm tuơng tự, người khác sẽ nghi ngờ mức độ thành thật của bạn. Hãy cho từ "xin lỗi" một tác động lớn hơn và kỳ diệu hơn, khi sự tự hoàn thiện bản thân chứng tỏ bạn đã để tâm và trí để cải thiện mối quan hệ theo chiều hướng tốt đẹp. Nói câu xin lỗi như thế nào? Nói câu xin lỗi là một bước quan trọng để sửa chữa lại những lỗi lầm, thiệt hại mà bạn đã gây ra thông qua hành động "trêu ngươi" vừa rồi. Thế nhưng, phụ thuộc vào mức độ thiện chí của bạn, bạn vẫn có cách hay nhất để xây dựng lại niềm tin và những cảm xúc tốt đẹp giữa đôi bên. - Ngoài cách xin lỗi gián tiếp giống như ví dụ tôi vừa nói bằng cách viết thư, gửi thiệp hoặc có thể xin lỗi qua email, điện thoại….., Nhưng trong nhiều trường hợp phạm lỗi nghiêm trọng chúng ta nên xin lỗi trực tiếp, nếu có thể gặp được chúng ta có nhiều cách thể hiện. - Có thể nói câu xin lỗi bằng ánh mắt chân thành, cử chỉ thân ái, từ tốn thể hiện sự thiện chí . - Không nên biện luận dài dòng để "chạy tội", mà hãy nhìn thẳng vào vấn đề và nhận lãnh trách nhiệm về phía mình. - Bằng một cử chỉ đặc biệt của lòng tốt khác hẳn ngày thường, để tạo ra sự khác lạ đáng lưu ý trong cung cách ứng xử. - Nếu có thể thì nên tặng hoa kèm với lời xin lỗi, bạn sẽ thấy cực kỳ hiệu quả. - Sau khi đã xin lỗi xong, bạn cần phải biết tha thứ cho bản thân mình trước, bởi vì bạn đã công nhận sai lầm và cố gắng để sống tốt hơn. Hãy rút kinh nghiệm để trở thành một con người mới mẻ hơn, tích cực hơn, khôn ngoan hơn. Nếu không, bạn sẽ phải hối tiếc và lại phải xin lỗi 1001 lần nữa! Tôi cũng rất đồng tình với buổi sinh hoạt và chuyên đề này rất thiết thực và nghĩ rằng mỗi gia đình, cơ quan, trường học cần chú trọng hơn trong việc dạy con, dạy học trò, giáo dục cán bộ nhân viên về cách ứng xử tưởng như quá đỗi đơn giản này! Các tổ chức cần tăng cường tuyên truyền và giáo dục về các ứng xử cho tất cả mọi tầng lớp người dân và cá nhân mỗi người nên quan tâm, hưởng ứng Theo tôi cách ứng xử tốt hàng ngày sẽ tạo thành một thói quen và nhân cách tốt.. Nếu bạn biết nói lời xin lỗi với sự chân thành thì bạn sẽ cảm thấy nhẹ nhàng rất nhiều Hãy làm thử và bạn để tự mình cảm nhận các bạn nhé! Cuộc sống với những lời "cảm ơn - xin lỗi" luôn làm ấm lòng người, luôn khiến mọi khoảng cách được xích gần lại, niềm vui nhân đôi - nỗi buồn sẻ nửa! Kim Huong