Tận mắt chứng kiến về giáo dục mầm non Nhật Bản, tôi không khó hiểu lắm khi thấy đất nước mặt trời mọc này lại đầy những con người phi thường, dù trong chiến tranh, trong phát triển kinh tế, hay cả trong những thảm họa thiên tai khủng khiếp như động đất, sóng thần, họ vẫn thể hiện một tinh thần vô cùng Nhật Bản. Bằng cách nào mà họ lại có thể dạy trẻ em làm được những điều tuyệt vời đến như vậy? Để làm sáng tỏ vấn đề này, tôi đã có những buổi thảo luận và trao đổi trực tiếp với cô hiệu trưởng cùng các cô giáo trong trường. Nếu bé tự mày mò và phát hiện ra rằng màu xanh da trời trộn với màu vàng sẽ thành màu xanh lá cây, bé sẽ nhớ rất lâu. Chơi để học và học qua chơi Cô giáo chủ nhiệm lớp Usagi-gumi giải thích với tôi, quan điểm cơ bản của giáo dục Nhật Bản là: “Tạo điều kiện tối đa để trẻ tự trải nghiệm và khám phá”. Cách tiếp nhận kiến thức của trẻ không giống như người lớn. Người trưởng thành có học bằng cách đọc sách, hoặc nghe người khác giảng giải lại là có thể hiểu và nắm vững vấn đề, còn trẻ em thì không học như vậy. Trẻ không khám phá thế giới bằng sách vở, mà bằng chính những điều các em trải qua. Trẻ có thể học thuộc lòng “hạt nẩy mầm thành chồi, chồi lớn thành cây, cây ra nụ, nụ nở thành hoa...”, nhưng chỉ là học thuộc lòng thôi, chứ không phải thật sự hiểu. “Nếu bé tự mày mò và phát hiện ra rằng màu xanh da trời trộn với màu vàng sẽ thành màu xanh lá cây, bé sẽ nhớ rất lâu” – cô chia sẻ. Vì vậy, các cô luôn cố gắng nói ít nhất có thể, và tạo điều kiện cho các bé tự trải nghiệm. Một đứa trẻ tự mình khám phá ra rằng gõ 2 thanh kim loại vào nhau sẽ phát ra tiếng động, dù đó là điều ai cũng biết cả rồi nhưng với trẻ thì sự kiện đó cũng giống hệt như Edison phát minh ra bóng đèn vậy. Trẻ sẽ học được rất nhiều từ đó. Bé thu hoạch khoai. 5 mục tiêu của trường mầm mon Theo cô hiệu trưởng, một trong những điều rất quan trọng một trường mầm non cần làm được, đó là tạo ra một môi trường đủ phong phú cho trẻ trải nghiệm, từ cỏ cây, hoa lá, bãi cát, sân chơi, các trò chơi dân gian, đồ thủ công, màu vẽ... Những hoạt động vui chơi hàng ngày, cũng chính là những lớp học về thế giới bên ngoài dành cho trẻ. Môi trường mà các trường mầm non Nhật Bản tạo ra không chỉ là “môi trường” về cơ sở vật chất, mà còn là môi trường tương tác giữa trẻ em với trẻ em, và giữa trẻ em với các cô giáo. Các bé được khuyến khích chơi cùng nhau, khi thấy có bé nào chơi một mình thì các cô giáo sẽ ra hỏi chuyện và tìm cách giúp bé hòa nhập vào một nhóm nào đó. Khi giữa các bé có xích mích – chuyện không thể tránh khỏi khi trẻ em chơi với nhau, đây cũng là lúc các cô giáo sẽ ra tay, nhưng không phải làm trọng tài phân xử “đúng-sai”, không có ai đúng, không có ai sai, cả hai phía đều phải nhìn lại xem mình đã có lỗi gì và xin lỗi bạn, sau đó ra dấu làm hòa. Mới ít phút trước còn giận dỗi nhau là thế, vậy mà chỉ ít phút sau các bé đã nắm tay nhau, cười thật tươi và tiếp tục cùng nhau khám phá thế giới. Không chỉ có vậy, nhà trường còn tổ chức rất nhiều các hoạt động tập thể, để các bé có cơ hội chơi đùa với nhau, hoặc cùng nhau nỗ lực, cố gắng vượt qua một thử thách trong trò chơi. Một tuần trung bình có từ 2-3 hoạt động như vậy. Tôi nhận ra rằng, trẻ em Nhật Bản được học cách ứng xử, đối nhân xử thế ngay từ khi các bé học trong trường mẫu giáo. Những chuẩn mực ứng xử, chuẩn mực đạo đức, văn hóa của dân tộc được các cô giáo khéo léo truyền cho trẻ từng chút một thông qua các hoạt động hàng ngày. Các trường mầm non Nhật Bản luôn cố gắng tạo cho trẻ môi trường tốt nhất để đạt được 5 mục tiêu chính sau: Trẻ có tâm hồn phong phú; trẻ khỏe mạnh; trẻ hòa nhập và có nhiều bạn thân; trẻ chịu khó suy nghĩ; trẻ luôn cố gắng và nỗ lực. Hãy để bé tự làm Khi tôi kể rằng trẻ em Việt Nam dù học cấp I rồi nhưng vẫn còn nhiều bé được bố mẹ hoặc cô giáo xúc cho ăn, mặc quần áo hộ, lần này đến lượt cô hiệu trưởng tròn mắt ngạc nhiên. Cô hiệu trưởng giải thích rằng, trẻ em khi mới bắt đầu tập làm một việc gì đó thì không thể làm tốt ngay được, không chỉ trẻ em Việt Nam mà trẻ em Nhật Bản cũng như vậy. Như việc mặc áo, lúc đầu các bé mặc rất chậm, xỏ nhầm tay, cài nhầm khuy suốt, nhưng rồi cứ làm nhiều thì các bé dần biết cách làm, làm nhanh hơn và chính xác hơn. Hoặc đôi khi các bé đánh đổ những hạt đỗ, hạt vừng (dùng để chơi) vương vãi khắp lớp học, để dọn những thứ này đòi hỏi phải có sự khéo léo trong việc sử dụng chổi, nên bình thường dù các bé có quét đi quét lại vài lần cũng không sạch được. Và bao giờ sau khi các bé ra về hết, các cô giáo cũng phải dọn dẹp và sắp xếp lại lớp học một lần nữa. “Nhưng chúng tôi vẫn cho các bé làm, làm không phải để dọn sạch lớp, làm là để rèn thói quen sạch sẽ, rèn tính cách tự giác cho trẻ.” – cô hiệu trưởng chia sẻ. Một lớp học mẫu giáo công lập của Nhật Bản có thể lên tới 30 trẻ, nhưng chỉ có duy nhất một cô giáo. Nhưng tôi chưa từng thấy các cô giáo phải gào lên hay gồng mình để quản các bé, bởi vì các bé rất tự giác. Bé mầm non học nấu ăn. Bố mẹ đóng vai trò rất lớn Trẻ em ở Nhật Bản chỉ đến trường từ 9h sáng đến 2h chiều, 5 buổi 1 tuần, tức là chỉ khoảng 25h/tuần, thời gian các bé ở bên gia đình nhiều hơn thời gian bé ở trường tới 7 lần. Chính vì vậy, bố mẹ đóng vai trò rất lớn trong sự phát triển và định hình tính cách của trẻ. “Ở trường chúng tôi có thể dạy trẻ cố gắng tự lập, giữ gìn vệ sinh, chấp hành luật giao thông... nhưng khi về nhà nếu bố mẹ lại làm ngược lại thì tất cả những điều trên sẽ trở thành vô nghĩa.” – Cô hiệu trưởng nói. Dù các cô giáo có nỗ lực đến mấy để dạy trẻ đi đúng luật giao thông, nhưng khi đưa trẻ đi chơi bố mẹ lại vượt đèn đỏ thì trẻ cũng sẽ không chấp hành luật giao thông. Hoặc trong việc dạy trẻ tự lập, ở lớp các cô giáo cố gắng rèn thói quen cho trẻ biết dọn dẹp khi thấy bừa bãi, nhưng về nhà bố mẹ lại làm hộ thì trẻ cũng không hình thành được ý thức tự giác. Để việc nuôi dạy trẻ đạt hiệu quả tốt hơn từ phía gia đình, các cô giáo thường xuyên có các buổi trao đổi và chia sẻ với phụ huynh về cách nuôi dạy con. Các ông bố bà mẹ người Nhật cũng rất “nghe lời” cô giáo: “Về kinh tế hay kế toán thì tôi rất tự tin, nhưng về việc nuôi dạy trẻ thì tôi lại chẳng biết gì, nên tôi luôn cố gắng làm theo hướng dẫn của các cô giáo – những người có chuyên môn về việc này” - một người mẹ cho biết. Bài và ảnh: Quách Đức Anh (Tokyo, Nhật Bản)
Ðề: Vì sao trẻ em Nhật giỏi như vậy? Bài này hay thật, nhưng hầu hết các bà các mẹ Việt Nam thì hơi bị nuông chiều con cháu, nên khó mà thực hiện được.
Ðề: Vì sao trẻ em Nhật giỏi như vậy? Cảm ơn bạn vì bài viết hay................trẻ ở VN học mẫu giáo từ 8-5h chiều, thời gian ở với bố mẹ ít, bố mẹ về lại cơm nước, chăm con........bao nhiêu thứ cần làm, vì vậy sẽ lơ là con cái, và không đủ kiên nhẫn đợi trẻ làm đc việc mà mình yêu cầu......Dù mong muốn vẫn là con tự lập, tự giác, tự trải nghiệm nhg vẫn khó hoàn thành lắm. Ở Nhật, đàn ông đi làm chủ yếu, mẹ ở nhà quán xuyến và dạy dỗ con được.
Ðề: Vì sao trẻ em Nhật giỏi như vậy? Đúng là ở Nhật, các gia đình phân công lao động rõ ràng nên phụ nữ có nhiều thời gian chăm sóc con cái. Nhưng còn vấn đề giáo dục trong nhà trường thì đổ cho ai được bi giờ?
Ðề: Vì sao trẻ em Nhật giỏi như vậy? Đúng là ở nhật, các bé được giáo dục từ bé nên tính tự lập rất cao. Còn ở VN thì 6-7 tuổi vẫn phải đút cơm như thường
Ðề: Vì sao trẻ em Nhật giỏi như vậy? "Bố mẹ đóng vai trò rất lớn Trẻ em ở Nhật Bản chỉ đến trường từ 9h sáng đến 2h chiều, 5 buổi 1 tuần, tức là chỉ khoảng 25h/tuần, thời gian các bé ở bên gia đình nhiều hơn thời gian bé ở trường tới 7 lần. Chính vì vậy, bố mẹ đóng vai trò rất lớn trong sự phát triển và định hình tính cách của trẻ." Mình cũng nghĩ thế. Mình nghĩ Việt Nam mình cũng nên học tập cách giáo dục của họ, đừng nên đổ hết trách nhiệm giáo dục lên vai nhà trường. Xã hội hiện đại thì bố mẹ cũng phải hiện đại lên nhiều. Giờ đây có nhiều nguồn thông tin để bố mẹ có thể trau dồi các kỹ năng dạy trẻ. Cái chính là nhận thức của bố mẹ ở đoạn nào. Ngay từ khi chào đời bố mẹ đã cần phải quan tâm uốn nắn con rồi. Độ tuổi đi học lại càng phải uốn nắn nhiều nữa. http://dayconnhuthenao.vnweblogs.com
Ðề: Vì sao trẻ em Nhật giỏi như vậy? thực ra để thay đổi ý thức và nền tảng em nghĩ cũng khó, nhưng Việt Nam mình đi sau họ những 200 năm cơ mà. Với chất lượng giáo dục mầm non như bây giờ, em nghĩ cũng là tương đối so với một đất nước mới xây dựng được 50 năm
Ðề: Vì sao trẻ em Nhật giỏi như vậy? Nếu thấy chưa bằng trẻ con xứ người thì các mẹ hãy thay đổi cách suy nghĩ và học tập họ, mình cũng như vậy đây.
Ðề: Vì sao trẻ em Nhật giỏi như vậy? Bài viết tuyệt vời quá ! Có lẽ em nên thay đổi cách dạy con sau khi đọc bài viết này . Cảm ơn chị nhiều nhé !
Ðề: Vì sao trẻ em Nhật giỏi như vậy? Dù sao đi nữa người Nhật kể cả trẻ con cũng có tính kiên trì nhẫn nại và tự lập rất cao-- đó là điều chúng ta phải học tập
Ðề: Vì sao trẻ em Nhật giỏi như vậy? cách giáo dục của Nhật rất hay, người dân Nhật Bản dù gặp bất cứ vấn đề gì vẫn giữ được bình tĩnh và tự chủ không như người Việt Nam mình không bao giờ có sự tự giác hay chủ động trước các vấn đề gì
Ðề: Vì sao trẻ em Nhật giỏi như vậy? Hay quá, mình cũng mong muốn dạy con theo cách này, cô gắng tạo nền tảng tốt cho con.
Ðề: Vì sao trẻ em Nhật giỏi như vậy? nước nhật họ có một nền giáo dục thật quá tốt cho trẻ, môi trường đó tạo nên những con người rất " Nhật Bản"
Ðề: Vì sao trẻ em Nhật giỏi như vậy? Bài viết rất hay và ý nghĩa. Mình sẽ thử áp dụng cho bé nhà mình.
Ðề: Vì sao trẻ em Nhật giỏi như vậy? Cảm ơn bạn đã chia sẽ bài viết này. Mình sẽ áp dụng cho 2 bé nhà mình.
Ðề: Vì sao trẻ em Nhật giỏi như vậy? Người Nhật ngoài sự thông mình, còn có tinh thần và tính cộng đồng rất cao, nó đã ăn sâu vào huyết quản rồi, trẻ em được sống và trưởng thành trong môi trường ấy , thì cũng sẽ thừa hưởng những phẩm chất ấy thôi . Ngoài ra quan điểm giáo dục của họ cũng đã rất khác biệt so với chúng ta rồi !
Ðề: Vì sao trẻ em Nhật giỏi như vậy? Thật khâm phục cách giáo dục của người Nhật. Xem họ xếp hàng chờ nhận thức ăn viện trợ sau sóng thần đủ biết thế nào. Khó khăn thế mà không hề nhìn thấy cảnh chen lấn xô đẩy, tranh cướp, giành giật đồ. Bao giờ mình mới được như họ nhỉ.
Em cũng đang dạy bơi cho 1 bé người Việt nhưng sinh ra và lớn lên ở Nhật cho đến 5 tuổi thì về Việt Nam, năm nay bé mới 6 tuổi nhưng phải nói là tính tự giác, kỷ luật và học tập nghiêm túc của bé khiến em cũng ngỡ ngàng. Bạn ấy không nhõng nhẽo, luôn nghe lời cô, cũng ham chơi nhưng chỉ chơi khi được sự đồng ý của cô. Chẳng thế mà mới 6 buổi bạn ấy đã bơi vèo vèo. Trong khi các bé 6 tuổi khác thì cô vẫn phải nựng nịu, dỗ dành và tình đủ mọi biện pháp để dụ các bạn ấy tập bơi
Ðề: Vì sao trẻ em Nhật giỏi như vậy? hay quá nà, dạy con thật là khó đó......................................................................................................................................................................
