Bao giờ mỹ phẩm Việt “cất cánh” Kinh tế tăng trưởng, nhu cầu làm đẹp và chăm sóc sức khỏe ngày một tăng. Mỗi năm người Việt Nam bỏ ra gần 35 tỷ đồng mua các loại mỹ phẩm nhưng khoảng 60-70% chi phí này lại rơi vào túi các hãng sản xuất mỹ phẩm nước ngoài, trong đó Hàn Quốc chiếm 34%, Nhật 20%, riêng công ty Unilever chiếm 19% còn lại hãng mỹ phẩm Việt Nam chỉ khiêm tốn với thị phần là 27%. Trong khi giới đầu tư thừa nhận, Việt Nam đang là thị trường hấp dẫn để đầu tư thì công nghiệp mỹ phẩm Việt Nam vẫn để mặc thị trường bỏ ngỏ. Những cuộc xâm nhập ồ ạt Trước năm 1997 thị trường mỹ phẩm Việt Nam chưa được chú ý, các mặt hàng mỹ phẩm lúc bấy giờ chủ yếu là hàng nhập lậu Trung Quốc (hàng rẻ tiền) và hàng trong nước, số ít là hàng ngoại. Bắt đầu từ khi hàng ngoại nhập tràn vào cộng với phim ảnh quảng cáo tiếp tục làm dấy lên làn sóng làm đẹp giúp thị trường mỹ phẩm Việt Nam khởi động. Bắt đầu là Công ty mỹ phẩm Debon (Hàn Quốc), vào Việt Nam từ năm 1997, nhanh chóng thâm nhập thị trường và trở thành hãng mỹ phẩm thời thượng. Doanh số bán hàng của Cty này liên tục tăng từ 30 - 40%/năm. Tiếp sau Debon hàng loạt các hãng mỹ phẩm khác cũng “tấn công” vào thị trường Việt Nam từ cấp độ bình dân đến cao cấp, chạy đua nhằm giành lấy thị phần, thậm chí có những công ty còn đầu tư nhà máy để sản xuất tại Việt Nam thay vì thông qua nhập khẩu. Bà Kelley Harte, tổng giám đốc Công ty mỹ phẩm Avon Việt Nam cho biết: lý do chọn Việt Nam đầu tư vì đây là thị trường tiềm năng với ngành mỹ phẩm. Bà còn cho biết, gần đây trên thị trường chứng khoán Hoa Kỳ có nhắc đến 3 thị trường mỹ phẩm đáng chú ý là Việt Nam, Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ. Từ tháng 4/2004 khi Avon đầu tư 3 triệu USD để xây dựng nhà máy sản xuất tại Bình Dương, công ty này đã tung ra nhiều sản phẩm với nhiều tính năng khác nhau đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng. Chỉ trong vòng 6 tháng hoạt động, Avon đã có trong tay một mạng lưới bán hàng trực tiếp là hơn 8.000 người. Một nhận định khác cũng kích thích sự vươn tới của các công ty nước ngoài là Việt Nam có dân số đông và trẻ. Thống kê bộ phận mỹ phẩm Hàn Quốc còn ghi rõ cả chỉ tiêu số tiêu thụ của người tiêu dùng theo lứa tuổi, chiếm 25% độ tuổi từ 20 -29, người ở vùng nông thôn hẻo lánh chiếm 5%. Cuối năm 2004, mỹ phẩm Bourjoys, một trong những hãng mỹ phẩm lâu đời nhất của Pháp cũng tới Việt Nam. Ngay đầu tháng 1/2005, thị trường lại xuất hiện thêm dòng mỹ phẩm La Pearle (hãng Pon-Ploy) đến từ Thái Lan. Mỹ phẩm nội lép vế Hiện nay, dạo qua các cửa hàng mỹ phẩm, các trung tâm thương mại, siêu thị... đâu đâu cũng thấy các hãng mỹ phẩm nước ngoài với nhiều tên tuổi nổi tiếng từ nhiều nước trên thế giới như Loreal, Revelon, Lancôme, Vichy, Shiseido, Narid, Mabelline, Nivea, Amore, Lamy, Hugo...trong khi hàng Việt Nam dường như chỉ có mỗi Miss Saigon khiêm tốn chiếm một phần diện tích nhỏ. Dường như lâu nay, các nhà sản xuất mỹ phẩm Việt Nam đã nhường hẳn thị phần này cho doanh nghiệp nước ngoài. Các sản phẩm như dầu Bưởi Thorakao, Bồ kết Fresh, dầu trị gầu Salima... chỉ còn trông chờ vào số lượng khách trung thành, chủ yếu là tầng lớp thu nhập thấp ở ngoại thành vì giá rẻ. Năm 2002, Lan Hảo sản xuất dòng mỹ phẩm Makeup (trang điểm) với các loại phấn trang điểm Thorakao 50.000 đồng/hộp. Công ty mỹ phấm Sài Gòn đã mạnh dạn tung ra các loại nước hoa, sữa rửa mặt với giá tương đối chấp nhận được từ 54.000 -100.000 nhưng vẫn chưa thu hút được khách hàng. Giữa lúc các công ty nước ngoài cạnh tranh mạnh để giành lấy thị phần thì các công ty mỹ phẩm nội địa mất dần sức mạnh. Nhiều công ty chọn cách trở thành vệ tinh đóng vai trò làm nhà phân phối chứ không có ý định sản xuất mong chiếm được tình cảm của người tiêu dùng trong nước. Ngành công nghiệp mỹ phẩm Việt Nam có cạnh tranh được? Theo một số các chuyên gia trong ngành mỹ phẩm, Việt Nam hoàn toàn có khả năng sản xuất các loại mỹ phẩm không thua kém gì các nước lớn. Các hãng mỹ phẩm trên thế giới đều sản xuất lấy nguyên liệu từ một số nước cơ bản (Việt Nam cũng không nằm trong trường hợp ngoại lệ): nguyên liệu hóa chất từ Ðức, tinh dầu thảo mộc từ Pháp, Ấn Ðộ, Philipin, Hà Lan...còn cách pha chế là do riêng của từng hãng. Như vậy, các hãng sản xuất mỹ phẩm trong nước hoàn toàn có thể sản xuất và cạnh tranh được với các hãng nước ngoài với điều kiện cần đa dạng các loại sản phẩm phục vụ nhu cầu người tiêu dùng. Riêng chủng loại son của Công ty Avon có đến 20 màu, với các loại son bóng, son dưỡng môi, son không trôi, son dưỡng môi... Một dòng kem dưỡng da nhưng hãng Shiseido sản xuất loại kem ban ngày, ban đêm, chống nắng, chống nhăn, kem cho da nhờn, da khô, hỗn hợp...Tuy nhiên vấn đề là ở chỗ cần có chiến lược kinh doanh như xây dựng thương hiệu để người tiêu dùng biết đến. Một Miss Saigon, một Lan Hảo...là những cá nhân chưa đủ thực sự để thu hút khách mà cần có nhiều Cty mỹ phẩm vệ tinh khác tạo được làn sóng mạnh, tên tuổi cho mỹ phẩm trong nước. Một điểm yếu nữa mà các công ty mỹ phẩm Việt Nam chưa chú ý đó là chiến lược quảng bá sản phẩm. Theo Công ty Nghiên cứu thị trường AC Nielsen có đến 99% người tiêu dùng biết đến Debon thông qua hoạt động quảng cáo tiếp thị. Các hãng mỹ phẩm nước ngoài đều có showroom riêng, có hệ thống đại lý bán hàng “chân rết” sẵn sàng đến tận nơi phục vụ khách hàng, kèm theo đó là các hình thức khuyến mãi hấp dẫn. Mỗi ngày người tiêu dùng đều dễ dàng bắt gặp các quảng cáo nhan nhản ở siêu thị, panô ở trạm xe buýt, quảng cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng, những hình ảnh ấn tượng nhất vẫn là của các tập đoàn nước ngoài. Việc các công ty đa quốc gia “đổ bộ” vào Việt Nam ngày càng nhiều, người tiêu dùng càng có cơ hội lựa chọn và hưởng dịch vụ tốt hơn, song cũng là thách thức với ngành công nghiệp mỹ phẩm trong nước cần có những bước đột phá đầu tư để giành lại thị trường tiềm năng này. Thuỳ Linh (khampha24h.com)
