Chín tháng mang nặng, đẻ đau rồi vỡ òa trong hạnh phúc khi sinh con ra. Nhưng, cùng với niềm hạnh phúc ấy, mẹ đâu đã được nhẹ nhõm, mà thay vào đó là các nỗi lo khác. Làm thế nào để chăm sóc con mình được tốt nhất, làm thế nào để đóng tã bỉm cho con không bị hăm, làm sao để có đủ chất dinh dưỡng trong sữa cho con bú… Và đến khi con tập ăn dặm, các bà mẹ lại cuống cuồng lo con mình cần gì khi đến giai đoạn này, sẽ cho con ăn gì để đảm bảo chất dinh dưỡng đây, thời điểm nào bắt đầu ăn dặm là khoa học, những loại thực phẩm nào tốt cho con… Bài viết này xin chia sẻ cùng các mẹ nỗi lo trên bằng cách đưa đến cho các mẹ những hiểu biết cơ bản nhất về việc cho bé ăn dặm. Vậy: Ăn dặm là gì? Ăn dặm là việc bổ sung chất dinh dưỡng thiết yếu để bé yêu phát triển một cách toàn diện về thể chất, và trí tuệ. Đây đồng thời cũng là quá trình tập ăn để làm quen với mùi vị của các loại thức ăn. Việc đảm bảo dinh dưỡng cho bé trong giai đoạn khởi đầu này là rất quan trọng, bởi nó ảnh hưởng đến cả quá trình phát triển sau này của bé. Thời điểm tốt nhất cho bé ăn dặm là khi nào? 6 tháng đầu đời, bé sẽ được nuôi dưỡng hoàn toàn bằng nguồn sữa tự nhiên của mẹ hoặc được xen kẽ bằng sữa công thức. Giai đoạn này, sữa đã đáp ứng được nhu cầu của bé. Nhưng nhu cầu dinh dưỡng của bé thay đổi theo từng chu kì phát triển. Giai đoạn sau 6 tháng, sữa mẹ chỉ cung cấp 450kcal/ngày trong khi năng lượng bé cần là 700kcal/ngày. Do đó, mẹ cần bổ sung thức ăn cần thiết để bù đắp năng lượng bị thiếu hụt này cho bé. Đây chính là thời điểm mà bé yêu đã sẵn sàng cho việc ăn dặm. Tuy nhiên, điều này không phải áp dụng cho tất cả các bé, bởi mỗi bé có một tốc độ, đặc điểm phát triển riêng nên nhu cầu về dinh dưỡng cũng sẽ khác nhau. Vì thế để biết chính xác thời điểm bé cần ăn dặm, các mẹ nên theo dõi các dấu hiệu sau ở bé: + Bé hay khóc và đòi bú đêm. + Bé luôn muốn bú thêm, nếu cáu kỉnh và hay mút tay, có vẻ không đợi được đến lần bú tiếp theo. + Bé ngủ ngày không yên, hay dậy và đòi bú mẹ. + Bé rất thích thú khi thấy người lớn ăn, hay với tay về phía thức ăn. + Cân nặng của bé tăng gấp đôi so với khi mới sinh. + Bé biết giữ đầu thẳng và có thể tự ngồi, biết đưa môi dưới về phía trước để nhận thức ăn. + Lưỡi không còn tự động đẩy vật lạ ra ngoài như trước Dù vậy nhưng mẹ cũng không nên cho bé ăn quá sớm (trước 4 tháng), vì giai đoạn này bé chưa đủ men Amylase để tiêu hóa đồ ăn, điều này sẽ ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa sau này của bé. Mẹ cũng không nên để bé ăn dặm quá muộn ( sau 6 tháng) bởi sẽ để trẻ rơi vào trình trạng biếng ăn, phát triển chậm. Như vậy, thời điểm thích hợp để bé ăn dặm nằm trong khoảng bé từ 4 đến 6 tháng, nhất là khi bé có các dấu hiệu đã kể trên. Nên cho bé ăn dặm như thế nào? Theo các chuyên gia dinh dưỡng thì việc tập cho bé ăn dặm nên theo đúng nguyên tắc “từ ít đến nhiều”, “từ lõang đến đặc”, “từ ngọt đến mặn”, “cân đối 4 nhóm thực phẩm”. Từ ít đến nhiều Khởi đầu, mẹ cho bé ăn thức ăn mới với một lượng ít (khoảng vài thìa thức ăn) để theo dõi khả năng hấp thu và dung nạp của bé. Khi chắc chắn bé đã dung nạp được, không bị dị ứng, phát ban thì chuyển sang loại thức ăn khác và tiếp tục theo dõi. Giai đoạn khởi đầu này chỉ cần bé quen với mùi vị thức ăn mới là được. Thức ăn cho giai đoạn này thường là bột gạo pha với sữa mẹ hoặc sữa công thức bé đang uống, hoặc là bột ngọt như bột sữa, bột trái cây, bột ngũ cốc … vì nó gần như sữa mẹ nên bé sẽ dễ dàng dung nạp. Từ loãng đến đặc Khởi đầu, bé đang quen với thức ăn là sữa nên mẹ cần cho bé ăn loãng, mịn. Khi bé đã quen thì mẹ tăng độ đặc lên dần dần. Mẹ nên cho bé ăn bằng thìa ngay từ đầu để bé làm quen với việc nhai, nuốt. Đồng thời, cho bé ăn đúng bữa, đúng thời gian quy định mỗi ngày. Khi việc tập ăn dặm của bé đã thành thạo, mẹ cần tăng lượng thức ăn, cũng như lượng đậm đặc của thức ăn, để đảm bảo lượng dinh dưỡng đầy đủ cho sự phát triển toàn diện của bé yêu. Từ ngọt đến mặn Vì bé yêu đang quen với việc bú sữa của mẹ hằng ngày, nên thời gian đầu, các mẹ sẽ cho bé ăn thức ăn ngọt (bột ngọt, bột sữa…), gần giống vị của sữa mẹ để bé dễ dàng chấp nhận trong giai đoạn khởi đầu ăn dặm. Sau 2 đến 4 tuần thì mới nên nấu bột mặn (bột thịt, cá…) cho bé. Cân đối 4 nhóm thực phẩm Bé sẽ trải qua 3 giai đoạn ăn là “ăn bột, ăn cháo, ăn cơm”, mẹ nên thay đổi thức ăn cho phù hợp với từng giai đoạn này và đảm bảo cân đối 4 nhóm thực phẩm trong bữa ăn cho bé. + Nhóm tinh bột: Gạo, bánh mì, bột mì, ngô, khoai,… + Nhóm đạm: thịt, cá, trứng, sữa, tôm, đậu nành…. + Nhóm béo: dầu, mỡ, bơ, các loại hạt có dầu… + Nhóm vitamin và khoáng chất: rau, củ, trái cây… Thời điểm nào kết thúc thời kì ăn dặm? Khi bé được 24 tháng thì mẹ nên kết thúc thời kì tập ăn dặm của bé. Nếu kéo dài hơn sẽ khiến bé gặp khó khăn trong việc nhai thức ăn, khó hòa nhập với việc ăn ở trường học. Các mẹ có thể mua bột, thức ăn đã chế biến sẵn cho bé, hoặc tự tay chế biến thức ăn dặm cho bé, và thực hiện theo những nguyên tắc trên để mang đến cho bé khởi đầu tốt đẹp nhất!
