Thật sự khó khăn khi một mình phải bươn chải nuôi năm đứa con. Tôi bán xăng ở vỉa hè, đêm về tập tành viết truyện ngắn gửi các báo. Thân phận cơ cực, chỉ có chiếc phao giúp tôi trôi nổi là tình yêu thương gửi vào các con. Bốn đứa con lớn rất hiếu thảo và thương mẹ, luôn đỡ đần, lo toan tiếp tôi trong cuộc sống. Riêng đứa con trai út ngỗ nghịch, hư đốn, không bao giờ nghe theo lời tôi. Gia đình tôi sống nhờ vào những đồng lời còm cõi bán từng lít xăng ở vỉa hè, thế mà nó thường vụng trộm lấy tiền của tôi đi đánh bài. Tôi la rầy thì nó đáp lại bằng thái độ hỗn xược, ngang bướng. Cũng đã nhiều lần nó dửng dưng nhìn tôi ngồi khóc bên lề đường vì mất hết vốn khi công an đến dẹp những chai xăng bán bất hợp pháp. Căn nhà mẹ con tôi ở trời mưa xuống là nước ngập lai láng. Hôm nọ truyện ngắn của tôi được đăng, được 400.000 đồng nhuận bút, chưa kịp mua tôn lợp căn nhà thì nó lại cạy tủ lấy đi ăn xài. Từ đó tôi đâm ra oán ghét nó, thấy mặt là tôi đuổi đi, không cho ở trong nhà, có những lúc nó lén ăn cơm nguội trong đêm, tôi nhảy vào đập bể chén không cho ăn. Nó trở nên lì lợm, thu mình với vẻ bất cần. Cứ thế, cuộc sống kham khổ kéo dài, thân phận làm mẹ vừa làm cha, nước mắt tôi chảy ngược vào lòng. Tôi nghĩ thằng con út là đứa con bất trị, quỉ ám. Tôi và nó như hai thái cực xa cách, dù ở trong một nhà. Cho đến một ngày vào năm 1996. Trời xế chiều, tôi qua thăm chị bạn nhà ở hẻm 108 đường Phạm Ngũ Lão (Cần Thơ), vừa đến đầu hẻm gặp nhiều người đứng bàn tán xôn xao. Đi sâu vào con hẻm, hình ảnh đập vào mắt khiến tôi bàng hoàng: một người đàn bà gầy yếu, đen đủi, hai tay cầm chặt hai lưỡi mã tấu, người thanh niên vẻ mặt hung tợn cầm hai mã tấu la lớn: "Bà có buông tay ra không?". Rồi anh ta giật mã tấu bên phải, bà té lăn bên phải, giật bên trái, bà té lăn bên trái, kéo phía trước bà té sải dài. Hai tay bà máu chảy ròng ròng vẫn nắm chặt lưỡi mã tấu. Nhiều người đứng ngoài lo lắng nói: "Bà ta không thả tay ra đâu, bà sợ nó chém con bà". Bỗng một người rẽ đám đông xăm xăm đi vào, bà ngước lên nhìn rồi quì rụp xuống, hai tay thả mã tấu ra, chắp tay phủ phục vái lạy trong làn nước mắt: "Xin ông can ngăn, nói đàn em tha cho con tui dại dột". Máu từ hai bàn tay bà chảy xối xả trông thê thảm, hãi hùng. Người thanh niên định chém con bà vứt bỏ mã tấu, vội vã ẵm bà vác lên vai chạy thẳng vào bệnh viện. Tôi cũng chạy theo. Đến nơi bà hôn mê vì mất nhiều máu, được đưa vào phòng cấp cứu, hai mép mã tấu rất bén ăn sâu hai đường dài ở lòng bàn tay. Người thanh niên đến gần bên tôi nói: "Lăn lộn trong chốn giang hồ, tôi chưa thấy ai thương con như bà này". Tôi vô cùng cảm phục và trân trọng bà. Cơ thể bà yếu đuối mà ẩn chứa một sức mạnh phi thường. Bà đã nghĩ sự sống của con bà là nhịp đập trái tim bà. Tôi bỗng nghĩ lại mình: "Lòng mẹ của mình sao quá nhỏ hẹp, không dám hi sinh chỉ vì miếng ăn, quá khe khắt với con". Tôi tự nghĩ lại, con trai út do không có việc làm nên sinh ra túng bấn thường làm bậy, mình đã sinh ra nó mà không thương nó thì ai thương nó đây. Trước đây những đứa lớn hơi nóng đầu, nghẹt mũi là tôi cuống cuồng, lo lắng. Còn nó, do tôi bận bịu bán buôn không có thời gian chăm sóc nên chịu nhiều thiệt thòi, đâm ra hư hỏng, thấy con như thế tôi lại bỏ mặc, nó lớn lên với nhân cách không bình thường, trong khi đáng ra nó phải là đứa mà tôi thương nhất. Trong lòng người mẹ vô tình như tôi bỗng trỗi lên tình mẫu tử thiêng liêng. Tấm lòng hi sinh vì con của người đàn bà kia đã đánh thức tôi, lôi tuột tôi ra từ bóng tối ích kỷ, nhỏ nhen của tính đàn bà. Từ đó, tay tôi rộng mở như lòng, thay đổi thái độ cư xử với con. Thật mầu nhiệm, con trai út của tôi bắt đầu dẹp bỏ ăn chơi, không còn lấy tiền của mẹ, chí thú làm ăn lương thiện. Có công ăn việc làm ổn định, con trai út của tôi lập gia đình, sinh được cháu nội thông minh, thỉnh thoảng vợ chồng nó đi đâu cũng mua quà đem về biếu tôi. Và cũng từ đó, hai người đàn bà lam lũ chúng tôi kết thân với nhau, chị là Trần Thị K., sinh 1949. Chị đã cho tôi hiểu thế nào là tình thương của người mẹ. NGUYỄN THỊ THANH HUỆ (quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ) Nguồn : Tuổi trẻ Sưu tầm : Minh Nguyệt
Ðề: Thức tỉnh lòng mẹ Bóng hình của Mẹ trong thơ Xuân Quỳnh Tác giả: Hải Triều , Ở cõi đời này, lòng tin, sự biết ơn và trân trọng vẫn là một điều luôn luôn bất diệt. Chính trong sự bất diệt ấy, nhiều lúc đã nẩy ra nhiều cung bậc và hình thái khác nhau, nhiều khi, sự khác lạ lại làm cho chúng ta trăn trở, nồng nàn và đượm nỗi thảng thốt. Nữ sĩ Xuân Quỳnh đã làm nên điều khác lạ đó qua bài thơ "Mẹ của anh". Phải đâu mẹ của riêng anh Mẹ là mẹ của chúng mình đấy thôi Mẹ tuy không đẻ không nuôi Mà em ơn mẹ suốt đời chưa xong. Những dòng thơ mở đầu là không còn là gợi, là tả nữa, ở đây là một sự khẳng định chắc chắn, dường như là sở hữu. Cái lạ chính là điểm này, chẳng biết rằng sau khi nghe được những lời như vậy, người chồng sẽ phản ứng ra sao. Nhưng có lẽ, anh ấy sẽ không ngạc nhiên như chúng ta, bởi để nói lên được điều này, hẳn người vợ phải là một người hết mực hiểu chồng. "Mẹ tuy không đẻ không nuôi; Mà em ơn mẹ suốt đời chưa xong”. Không phải ơn sinh thành, cũng đâu phải ơn dưỡng dục, vậy mà sao phải "ơn mẹ suốt đời chưa xong”. Phải chăng đó chính là những phút giây hạnh phúc nhất của người phụ nữ khi trong mình đang giữ trọn niềm tin. Ngày xưa má mẹ cùng hồng Bên anh mẹ thức lo từng cơn đau Bây giờ tóc mẹ trắng phau Để cho mái tóc trên đầu anh đen Đâu con dốc nắng đường quen Chợ xa gánh nặng mẹ lên mấy lần Thương anh thương cả bước chân Giống bàn chân mẹ tảo tần năm nao. Em đang độc thoại nhưng cũng là em đang nói cùng anh, giãi bày cùng anh, một thế giới nội tâm không hề phẳng lặng, nỗi đan xen, niềm giằng xé cứ trào dâng như sóng xô bờ. Một thế giới câu chữ huyền diệu của những sự đối nghịch giữa quá khứ và hiện tại đã đưa anh, đưa em vào khoảnh khắc diệu kỳ của sự sống. Đây không phải là một sự đánh đổi mà là một điều tất yếu phải có trên cõi đời này. Nó cho chúng ta một linh cảm về sự khắc nghiệt của thời gian. Lời ru mẹ hát thuở nào Chuyện xưa mẹ kể lẫn vào thơ anh: Nào là hoa bưởi hoa chanh Nào câu quan họ mái đình cây đa. Tấm lòng thơm thảo và đằm thắm của Xuân Quỳnh hiển hiện thật dung dị, chất chứa biết bao hoài niệm, những vần thơ khi đọc lên mới thấy thật tha thiết, lồng lộng tính nhân văn, giàu tình hữu ái của con người với con người. Tình yêu được nâng cánh, thăng hoa, hoà điệu trong từng cung bậc khát khao của những sẻ chia và nhân ái. Anh thật hạnh phúc, tôi và mọi người phải ghen tỵ với anh bởi những lời mượt mà, ý nhị và tình cảm cuốn hút lay động lòng người. Nỗi niềm cứ rưng rưng tự đáy lòng suy tưởng đến ý tứ của lời thơ. Xin đừng bắt chước câu ca Đi về dối mẹ để mà yêu nhau Mẹ không ghét bỏ em đâu Yêu anh em đã là dâu trong nhà Em xin hát tiếp lời ca Ru anh sau nỗi lo âu nhọc nhằn Hát tình yêu của chúng mình Nhỏ nhoi giữa một trời xanh không cùng . Thật sự hài lòng, đồng cảm với kiểu cách Xuân Quỳnh trong ý tứ ứng xử, đặc biệt là trong quan niệm về mẹ chồng – nàng dâu làm chúng ta nhận ra đúng nghĩa cuộc sống và hạnh phúc. Đúng là thế đấy! Phải có mẹ chồng rồi mới có chồng mình chứ! Thiết nghĩ, người vợ nào cũng biết hành xử như lời thơ của Xuân Quỳnh thì những bậc "nam tử" thật khó mà trả được hết nghĩa nặng tình sâu của những người vợ – người phụ nữ Việt Nam. Nếu trên đời này, thế giới đàn ông – thế giới người chồng đều có được những người vợ biết yêu thương chồng con và mẹ chồng hết mực như thế thì còn gì sung sướng hơn. Tình cảm ấy sao mà sâu đậm, cái nghĩa tao khang sao mà hạnh phúc. Nếu suy tưởng bằng ngôn ngữ điện ảnh qua lời thơ, chúng ta có thể hình dung ra từ nãy giờ Xuân Quỳnh như đang bên chồng vỗ về, thủ thỉ. Xuân Quỳnh có được tình yêu thương đằm thắm, thiết tha như vậy với chồng, với cả mẹ chồng mà không có một sự cách ngăn nào ắt hẳn Xuân Quỳnh - người vợ hiền, tôn thờ chồng với một đức tin về tình yêu nồng thắm và mãnh liệt, nếu không muốn nói là cực độ. Trong trái tim tha thiết và nhạy cảm ấy, tình yêu chưa bao giờ là đầy đủ. Cái khát tuyệt đối là cái khát về một tình yêu tuyệt đối, yêu bằng tất cả linh hồn. Và Xuân Quỳnh vẫn cứ đi tìm, cứ da diết về một tình yêu vĩnh cửu. Giữa ngàn hoa cỏ núi sông Giữa lòng thương mẹ mênh mông không bờ Chắt chiu từ những ngày xưa Mẹ sinh anh để bây giờ cho em. Mọi nhãn quan thơ ca thường có xu hướng phân lập cái thế giới sống động thành các đối cực. Và thế giới nghệ thuật được sáng tạo trong thơ, xét đến cùng, là sự tương sinh, tương khắc của các đối cực ấy. Thế giới thơ ca Xuân Quỳnh là sự tương tranh không ngừng giữa khắc nghiệt và yên lành với những biểu hiện sống động và biến hoá khôn cùng của chúng. Và rồi, người phụ nữ ấy coi hạnh phúc là yên lành suốt đời kiếm tìm, vun trồng và gìn giữ. "Giữa ngàn hoa cỏ núi sông", chị trở thành thi sĩ của tình yêu, đặt kỳ vọng vào tình yêu, điều ấy dường như là tất yếu. Bởi nếu không thì: "Biển chỉ còn sóng gió;… Em chỉ còn bão tố" mà thôi. (Thuyền và biển). Chắt chiu từ những ngày xưa Mẹ sinh anh để bây giờ cho em. Tính tương sinh, tương khắc trong thơ Xuân Quỳnh, thiêng liêng hơn cả là tình yêu, là niềm khát khao được gắn bó với con người và cõi sống này đã hoà quyện để có được Xuân Quỳnh, một trái tim yêu da diết trong những đối cực khắc nghiệt ấy. Dĩ nhiên, yêu mẹ, biết ơn mẹ vì nhiều lẽ, nhưng chắc rằng chỉ có Xuân Quỳnh mới có được một suy tưởng độc đáo để thể hiện tình yêu: "Mẹ sinh anh để bây giờ cho em". Đó thuộc về linh hồn của Xuân Quỳnh. Bởi vì, ai chẳng có tổ ấm, nhưng đã mấy ai phát hiện ra nguồn thơ từ tổ ấm như vậy.
